L-armla ta’ Brian Rosso qalet fil-Qorti kif żewġha qalilha “Ma baqalhiex wisq iktar ħajja.” Qalet li dan id-diskors qalulha ftit tal-jiem qabel sparixxa kważi18-il sena ilu fejn huwa maħsub li nqatel. Rosso kien ħalla l-post tax-xogħol tiegħu għal laqgħa fl-10 ta’ Ottubru, 2005 u minn dakinhar ma’ Anthony Bugeja, li llum għandu 55 sena u l-Isqalli Piero Di Bartolo li llum għandu 49 sena.
Sadanittant il-prosekuzzjoni ddikjarat li m’għandhiex aktar provi xi tressaq dwar il-każ bid-difiża tibda t-ttrattazzjoni tagħha dwar il-każ. Anthony Bugeja qed jiġi mixli bl-omiċidju filwaqt li l-Isqalli b’kompliċita fil-qtil. Qed jiġu akkużati wkoll b’pussess illegali ta’ arma tan-nar u r-rimi tal-katavru ta’ Rosso billi poġġewh ġewwa xkora, mlewha bil-materjal – x’aktarx ġebel u bricks u tefgħuh fil-baħar ra minn Bengħajsa.
Ġismu iżda qatt ma ġie rkuprat b’din l-informazzjoni dwar x’ġara tingħata lill-Pulizija b’mod kunfidenzjali. It-tnejn kienu eks-soċji ta’ Rosso fuq il-bastiment tas-sajd li kien ikollu. Mary Rose Rosso, għalliema rtirata, qalet li żewġha ma kienx kodard iżda kien inbidel f’daqqa, kontinwament jitħasseb dwar “theddid” għal ħajtu, xi drabi jibża’ wisq biex imur ix-xogħol u darba qalilha li ma daqt kien se jmut.
Il-mara ddeskriviet kif kull filgħodu kienet tqiegħed il-ħwejjeġ ta’ żewġha u tarah jitlaq għax-xogħol għall-ħabta tas-7am, tgħidlu ċaw mal-bieb qabel tmur lura fuq is-sular biex tipprepara ruħha għal ġurnata normali l-iskola. Imma fl-10 ta’ Ottubru kienet ippjanat bidu aktar kmieni peress li kellha tirranġa l-klassi qabel il-lezzjonijiet u għalhekk ċemplet lil ‘Brian’ u qallu li ma kinitx se takkumpanjah sal-bieb.
Qalet li kienċempel lura, u qalilha li ma jimpurtax. Dik kienet l-aħħar darba li semgħet leħnu. Qalet li ddispjaċiha dwar dan peress li l-aħħar darba li ratu ma rnexxielix twasslu sal-bieb. Qalet li dakinhar żewġha kien skedat għall-appuntament għaliha biex jieħdilha l-karozza tagħha għas-service.
Meta ma tfaċċax, u bintha inkwetat li se tasal tard għal-lezzjoni tagħha, il-mara ttamat li żewġha jiltaqaʼ magħhom aktar tard. Iżda l-karozza tagħha waqfitilha tul it-triq u waslet u kien tard meta waslet lura d-dar, u sabet li żewġha kien għadu ma rritornax.
“Rajtha pjuttost stramba. Ġeneralment kien iwieġeb meta ċċempillu. Wara talbet lill-kunjati biex jakkumpanjaha waqt li ħarġet tfittxu, u ssegwi r-rotta tiegħu lura miċ-ċentru tal-akkwakultura ta’ San Luċjan fejn kien jaħdem. Min kien watchman hemm qalilha li ma kienx rah.
Sejħet ukoll lill-mara ta’ Bugeja biex tikseb l-indirizz tat-“Taljani” li kienu jaħdmu fuq it-tkarkir ta’ żewġha, bit-tama li jista’ jkollhom xi aħbar. Għall-ħabta tad-9pm marret l-għassa ta’ Ħaż-Żabbar biex tirrapporta li żewġha kien nieqes. Mary Rose Rosso qalet li żewġha ma kienx “kodard” iżda dan inbidel f’daqqa.
Ma kien qed jafda lil binhom imkien, jinsisti dejjem li jsakkar kullimkien fid-dar u xi drabi kien jibża’ wisq biex imur għax-xogħol. “Qed jhedduna,” qalilha kemm-il darba. Meta staqsiet xi ried ifisser, huwa kontinwament għamel referenza għal “l- Sqallin” u jgħidilha:
“Għax Toni (l-akkużat]) hekk jgħidli.” “Imma inqas ma tkun taf, jkun aħjar. Tinkwetax,” kien iserraħ moħħha meta ppruvat tikseb aktar dettalji. Il-mara qalet li żewġha kien saħansitra xtara pistola li kien iġorr fil-pouch żgħira sewda tiegħu.
Ġurnata waħda waqt li l-koppja kienet qed tara t-televiżjoni, qalilha, “Ma baqalhiex wisq aktar ħajja . Ħu ħsieb tat-tifla biss.” Hija kienet mistagħġba, billi ħasbet li seta’ rċieva xi riżultati mediċi negattivi. Imma ovvjament kien qed jirreferi għat-theddid tal-mewt.
Rosso qalet li kienet imħassba għax hi u żewġha kellhom ħafna ħbieb Sqallin u qatt ma kellhom problemi. “Il-parrinu taʼ bintna kien Sqalli wkoll,” qalet hi. Is-sajd kien id-delizzju tiegħu u wieħed pjuttost għoli, li kellu jħallas għal liċenzja tat-tkarkir li tiswa ħafna flus, fjuwil u l-bqija kollha, żiedet tgħid. Iżda kull meta kienet tissuġġerixxi li kellu jbigħ id-dgħajsa, il-liċenzja u kollox, biex jeħles mill-inkwiet kollu, kien jgħidilha li qed jiffranka biex ikun jista’ jiffinanzja l-istudji futuri ta’ binthom barra.
Bħala l-uniku sid tal-bastiment, imsemmi għal binthom Desiree, huwa ħallas il-liċenzjar u l-ispejjeż relatati kollha. Huwa kien xtara wkoll is-sehem tal-eks sieħbu, Sebastiano Lupo. Bugeja kienet riedet tixtri dak is-sehem u kienet f’diskussjonijiet ma’ żewġha, iżda qatt ma laħqu ftehim, xehed ix-xhud.
Wara l-għejbien ta’ żewġha, eventwalment biegħet il-bastiment u l-liċenzja, u ddepożitat nofs il-flus għand in-nutar biex tassigura d-drittijiet pretesi ta’ Bugeja fuq il-bejgħ. Bugeja kien fittex lill-familja iżda tilef il-kawża ċivili fl-2016.
Ix-xhud imbagħad fakkret żewġ episodji li kien għadda minnhom żewġha waqt li kien fuq it-tkarkir tiegħu fuq il-baħar. Sajf minnhom, ir-raġel tagħha kien qed jitma’ żewġ dniefel li jitfgħu fl-ilmijiet ħdejn it-tkarkir meta f’daqqa waħda, instemgħet sparatura.
Wieħed mid-delfini intlaqat. Dar u ra lil Bugeja iżomm senter. Żewġha rrabjat qallu li hu dejjem insista li ma jkunx hemm armi abbord. “Dak hu! Issa xbajt minn Toni,” qal irrabjat lil martu meta mar lura d-dar. Darba oħra, waqt li kienu jtellgħu x-xbieki tas-sajd tagħhom fil-baħar, Brian Rosso qal lil Anthony Bugeja biex ma jreġġax lura l-bastiment.
L-istruzzjoni tiegħu ġiet injorata u x-xbieki tħabblu fl-iskrun. “Int trid tinżel fl-ilma Brian,” qallu Bugeja, li ma kienx jaf jgħum. Żewġha kien pjuttost attenta dak iż-żmien iżda għaddasa u waqt li kien għadu taħt l-ilma, Bugeja beda jħaddem il-magna.
“Taf li stajt qtiltni?” żewġha kien ipprotesta miegħu. “Kien żball,” kienet ir-risposta li kiseb mingħand Bugeja, xehdet l-armla. Qalet li l-familja kienet affettwata ħażin milnħabba l-għajbien ta’ żewġha, “psikoloġikament, finanzjarjament u fiżikament.”
Bħala l-uniku breadwinner hi kellha tmur taħdem, tiffoka fuq il-lezzjonijiet tagħha matul il-ġurnata. “Imma meta rġajt lura d-dar u sibt il-post vojt…” temmet ix-xhud, bil-vuċi tagħha ferm emozzjonanti. Sadanittant inqrat ukoll il-Kaptan Taljan Sebastiano Lupo li diġa ħareġ waqt il-ġuri minn xhieda illi kien hedded illi jiġi lura u jaħraq id-dgħajsa li tagħha kien kaptan mal-vittma.
Fix-xhied, dejjem moqrija u li kien ta fil-passat huwa spjega li kien ġie Malta f’Settembru tas-sena 2000, meta beda jaħdem fuq il-bastiment Desriee. Minkejja dan il-Kaptan Lupo, qal li huwa qatt ma kien iltaqa’ ma’ Rosso u li l-istess vittma qatt ma kien tela’ fuq il-bastiment waqt xi operazzjoni ta’ sajd. Tenna illi b’kollox kienu jkunu ħames min nies li jmorru għas-sajd, fosthom ibnu.
Permezz ta’ viedo conference xehed ukoll ir-raġel li biegħ l-arma lil Rosso – liema arma l-vittma jirrizulta li kien izomm f’pouch minħabba li kien jibza’ għal ħajtu. Qal izda li ma regax iltaqa’ mal-vittma wara dan il-jum minkejja diversi interventi mill-Prosekuzzjoni biex jiftakar u mfakkar li jinsab taħt ġurament.
Madankollu x-xhud li qal li kunjomu huwa Magro baqa’ jgħid li qatt ma ltaqa’ mal-vittma u li l-vittma meta kellmu qatt ma semmilu theddid. Rosso jirriżulta minn xhieda ta’ pulizija u nies fuq il-post tax-xogħol tiegħu fid-Dipartiment tas-Sajd, li l-vittma kien qed jgħid li qed jiġi mhedded minn żewġ persuni. Il-Prosekuzzjoni qalet li ma kellhiex aktar provi xi tressaq – bid-Difiza tibda t-trattazzjoni tagħha dwar il-każ li jfisser li ġuri riesaq lej it-tmiemu.
Mhemmx prova li Rosso miet jew inqatel
L-avukati difensuri Franco Debono, Arthur Azzopardi u Roberto Montaldo qed jinsistu li dan huwa każ fejn il-prosekuzzjoni ma ppruvat xejn – lanqas li l-vittma miet jew inqatel. Il-fatt li m’għandniex katavru jfisser li Brian Rosso jista’ jkun li mhux mejjet.
L-Avukat Franco Debono, waqt li qed jippreżenta t-teżi tad-difiża lill-ġurati, talab lill-istess ġurati biex ma jagħmluhiex tal-investigaturi imma jiddeċiedu fuq il-provi li tressqu fil-Qorti. “Dak li ngħad f’din l-awla huwa kollox. Hemm provi li dan inqatel?
Debono qal li l-prosekuzzjoni ma ressqet ebda prova diretta li turi li Rosso nqatel, u għalhekk dan huwa każ ta’ għibien ta’ persuna u sostna li l-provi l-oħra ċirkostanzjali m’għandhomx iwasslu għas-sejbien ta’ ħtija tal-akkużati. Tenna li lanqas biss inġieb ċertifikat tal-mewt ta’ Rosso bħala prova u lanqas tressqet prova li nstab demm tiegħu li jindika li seta’ ġralu xi ħaġa. “Hawn m’għandna xejn,” qal l-Avukat.
L-Avukat Debono qal li minn dak li ħareġ fil-Qorti ħadd ma raha, jew semma xi prova li Rosso inqatel mill-akkużat. Provi għajjenin u xejn ma jista’ jwassal biex tinstab xi forma ta’ ħtija u għalhekk huwa talab lill-ġurati li m’għandhom l-ebda għażla ħlief li joħorġu b’verdett ta’ nuqqas ta’ ħtija.
Ta’ l-istess fehma kien l-Avukat Roberto Montalto li qal li dan hu każ oxxen li tressaq kontra Piero Di Bartolo, każ huwa qal li l-prosekuzzjoni pprovdit baħħ u ma hemm l-ebda riżultat fejn talab lill-ġurati biex joħorġu b’verdett ta’ 9-0 ta’ mhux ħati.
Montalto qal lill-ġurati li mhux se jagħfas fuq it-termini legali, imma biss fuq il-buon sens. Staqsa lill-ġurati jekk kien hemm xi xhud li qal fil-Qorti li Piero Di Bartolo kien Marsaxlokk fl-10 ta’ Ottubru, 2005 – fejn suppost inqatel Rosso. Huwa minnu li Di Bartolo kien baħri fuq Desiree u li kien impjegat bil-paga.
Tenna li ħadd mix-xhieda ma semma’ lill-klijent tiegħu, la l-Pulizija u lanqas il-mara ta’ Rosso. Kull ma kien Di Bartolo kien sajjied imur għall-qabda u kif jispiċċa jmur id-dar. Għalhekk ma jeżistu l-ebda provi li wettaq jew kien kompliċi fl-omiċidju.
L-avukati tal-AĠ Angele Vella u Andrea Zammit qed imexxu prosekuzzjoni. L-avukati Arthur Azzopardi u Franco Debono huma l-avukati ta’ Bugeja. L-Avukat Roberto Montalto huwa l-avukat ta’ Di Bartolo. L-Avukat Stefano Filletti qed jirrappreżenta lill-familja tal-vittma. Il-ġuri jkompli l-Ġimgħa filgħodu.
