Il-Qorti Kostituzzjonali, preseduta mill-Prim Imħallef Mark Chetcuti u l-Imħallfin Giannino Caruana Demajo u Anthony Ellul, ikkonfermat f’rikors kostituzzjonali fil-każ Vincent Xuereb u Noel Vella kontra l-Avukat tal-Istat li ma kien hemm l-ebda ksur ta’ driiitijiet fundamentali f’każ relatat ma’ kuntrabandu tas-sigaretti.
Il-każ kien jinvolvi l-appell minn Vincent Xuereb u Noel Vella mis-sentenzi tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) u tal-Qorti tal-Appell Kriminali li sabuhom ħatja ta’ kuntrabandu ta’ sigaretti “Business Royals” fl-2018 u kkundannahom għal multa sostanzjali.
Fis-sentenza tal-21 ta’ Marzu 2018 il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) preseduta mill-Maġistrat Joe Mifsud kienet sabithom ħatja ta’ importazzjoni f’Malta ta’ sigaretti bla dazju (Business Royals) u dawn fl-ammonti li jissemmew fl-akkuża, kif ukoll fil-ġarr, u ħabi tas-sigaretti. Il Qorti kienet kkundannat lill-atturi għall-multa ta’ €173,983.68 kull wieħed.
Huma kien ġew ikkundannati wkoll għal 18-il xahar ħabs sospiż għal sentejn. Il-Qorti ordnat ukoll li mill- multa ta’ €173,983.68, €57,994 kellha tiġi mogħtija lill-Uffiċċju tad-Dwana. Il-każ involva l-vapur Sea Lioness, li kien instabet fil-Marfà wara li ġiet segwita mill-Forzi Armati ta’ Malta.
Xi persuni fuq bord ta’ ajruplani tal-AFM rreġistraw vidjo tal-vapur MV Golden Dawn, magħruf għall-involviment tiegħu f’operazzjonijiet illegali, jiltaqa’ mal-Sea Lioness u jittrasferixxu numru konsiderevoli ta’ kaxxi mal-marka Business Royals.
Il-Qorti kienet osservat li l-irġiel ma ppreżentaw l-ebda xhieda ta’ xi tip ta’ attività ta’ ħut. Ma kellhomx ikel jew provvisti, u ma notifikawx lill-awtoritajiet meta ħarġu minn ġebel territorjali Malti. Il-Maġistrat Mifsud sostna li l-argument li kienu “in transitu” u qegħdin ifittxu post għall-ħut ma kienx kredibbli: “Għaliex żewġ dilettanti jmorru 35 mil ‘l bogħod mill-art u ma jippruvaw xejn f’dak li għandu x’jaqsam ma’ ħut?” kienet staqsiet il-Qorti.
Fil-qbid instabu 39 kaxxi u seba’ kartuni tas-sigaretti, bi valur ta’ €11,310. Id-dazi dovuti kienu ta’ €51,480, id-dazju tal-importazzjoni €6,514.56 u l-VAT ta’ €12,474.82. Il-Qorti ordnat il-konfiskazzjoni tal-merkanzija kollha u ġie ordnat ukoll il-ħlas ta’ €23,000 minflok il-konfiskazzjoni tal-vapur involut fil-pjan illegali.
Il-Maġistrat Mifsud kien apprezza wkoll l-azzjonijiet tad-Dwana kontra l-kuntrabandu, li “finalment jaffettwa s-soċjetà b’mod ġenerali, peress li l-ammonti evitati permezz ta’ dazji u taxxi mhux imħallsa jnaqqsu r-riżorsi disponibbli għal setturi kruċjali bħas-saħħa, l-edukazzjoni u l-welfare.”
Fir-rikors kostituzzjonali l-irġiel, kienu ddikjaraw li kien hemm ksur tad-dritt fundamentali għal smigħ xieraq minħabba apparenti kunflitt fil-ġurisprudenza dwar x’inhi l-aħjar prova li għandha ġġib il-prosekuzzjoni f’dan it-tip ta’ każijiet.
Il-Qorti Kostituzzjonali eżaminat is-sentenzi u osservat li: filwaqt li l-konsistenza fil-ġurisprudenza hija importanti, l-evoluzzjoni tal-ġurisprudenza u d-deċiżjoni ta’ qorti differenti ma twassalx awtomatikament għal ksur tad-drittijiet fundamentali.
Fil-każ preżenti, ma kien hemm l-ebda “profound and long-standing differences” fis-sentenzi dwar il-prova tal-kontenut tas-sigaretti, u lanqas ma kien hemm xi deċiżjoni arbitrarja li tikkostitwixxi ksur ta’ smigħ xieraq.
Il-Qorti spjegat li f’kull każ kriminali, il-qorti għandha tqis il-provi kollha fil-kuntest tagħhom u tagħti piż xieraq, u mhux obbligu li f’każijiet simili, il-qorti dejjem tilqa’ l-istess tip ta’ prova. Għalhekk, id-deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Maġistrati u tal-Qorti tal-Appell Kriminali fil-każ tal-atturi kienu ġustifikati u m’hemm l-ebda prova li juru ksur tal-liġi.
B’mod konklużiv, il-Qorti Kostituzzjonali ċaħdet il-rikors tal-atturi u qalet li m’hemm l-ebda bżonn ta’ ordni addizzjonali jew kompensazzjonijiet, hekk kif id-drittijiet fundamentali tagħhom ġew mħarsa matul il-proċeduri kriminali.
Din is-sentenza tikkonferma prinċipju essenzjali fil-liġi Maltija: il-ġurisprudenza tista’ tevolvi u deċiżjoni differenti minn qorti oħra ma tfissirx ksur tad-drittijiet fundamentali, sakemm ma jkunx hemm differenzi profondi u kontinwi fl-interpretazzjoni tal-liġi.
