Il-Qorti Kostituzzjonali ddeċidiet li d-dritt fundamentali ta’ Robert Aquilina għal smigħ ġust fi żmien raġonevoli nkiser minħabba dewmien eċċessiv fil-proċeduri relatati ma’ talbiet ta’ informazzjoni dwar il-ħatra tal-membri tal-bord tat-Taqsima għall-Analiżi tal-Intelliġenza Finanzjarja (FIAU).
Madankollu, il-qorti ċaħdet argumenti oħra mressqa minn Aquilina, fosthom l-allegazzjoni li t-Tribunal tal-Appelli dwar l-Informazzjoni u l-Protezzjoni tad-Data kien nieqes mill-indipendenza u t-talba tiegħu biex jiġu żvelati dokumenti mhux imħassra.
Il-kawża oriġinat minn żewġ talbiet skont il-liġi dwar il-libertà tal-informazzjoni ppreżentati minn Aquilina f’Marzu tal-2020, li bihom talab kopja tal-listi qosra użati għall-ħatra tal-membri tal-bord tal-gvernaturi tal-FIAU sa mis-sena 2013. Dak iż-żmien, Aquilina kien qed jinvestiga l-ħatra tal-eks deputat kummissarju tal-pulizija Silvio Valletta fuq il-bord tal-FIAU.
It-talba ġiet miċħuda mill-Kummissarju tal-Pulizija f’Mejju tal-2020, u Aquilina kkontesta din id-deċiżjoni quddiem il-Kummissarju għall-Informazzjoni u l-Protezzjoni tad-Data (IDPC). Fi Frar tal-2021, l-IDPC iddeċieda li r-rifjut ma kienx “ġustifikat għal kollox” u ordna li tingħata kopja mħassra tal-lista qasira, bil-ismijiet tal-kandidati li ma ġewx maħtura jitneħħew.
Aquilina appella minn din id-deċiżjoni u talab li jingħataw kopji mhux imħassra tad-dokumenti. Madankollu, il-proċeduri waqfu f’Marzu tal-2022 wara li ċ-chairman tat-tribunal, Noel Camilleri, offra r-riżenja tiegħu fid-dawl tal-elezzjoni ġenerali li kienet ġejja. Wara xhur ta’ dewmien, Aquilina fetaħ rikors kostituzzjonali f’Novembru tal-2022, fejn sostna li kienu qed jinkisru d-drittijiet tiegħu għal smigħ ġust u għall-espressjoni libera.
Fis-sentenza tagħha, mogħtija l-Ħamis u preseduta mill-Imħallef Francesco Depasquale, il-qorti qablet li d-dewmien kien “mhux raġonevoli u esaġerat” u li kien hemm perjodu ta’ madwar 18-il xahar ta’ “inerzja totali” li matulu “ma sar xejn”, u għaldaqstant instab li nkiser id-dritt ta’ Aquilina għal smigħ fi żmien raġonevoli.
Madankollu, il-qorti ċaħdet it-talba li t-tribunal kien nieqes mill-indipendenza jew mill-imparzjalità, minkejja li esprimiet “tħassib serju” dwar kummenti “mhux xierqa” li Camilleri kien għamel fuq il-midja soċjali, fejn faħħar il-viżjoni tal-eks Prim Ministru Joseph Muscat. Il-qorti qalet ukoll li kienet “mistagħġba” bid-deċiżjoni ta’ Camilleri li joffri r-riżenja tiegħu minħabba elezzjoni imminenti, u saħqet li tribunal indipendenti m’għandux ikun affettwat minn kalendarju politiku.
Xorta waħda, il-qorti osservat li Aquilina ma kienx talab ir-rikuzazzjoni ta’ Camilleri u lanqas eżawrixxa r-rimedji ordinarji kollha disponibbli, fatt li wassal biex din il-parti tat-talba tiegħu tiġi miċħuda. Il-qorti rrifjutat ukoll li tordna l-iżvelar ta’ dokumenti mhux imħassra, peress li l-appelli oriġinali relatati mat-talbiet tal-libertà tal-informazzjoni għadhom pendenti.
F’reazzjoni tiegħu, Aquilina ddeskriva d-deċiżjoni bħala “rebħa għall-ġustizzja, għad-demokrazija u għad-dritt taċ-ċittadini li jkollhom aċċess f’waqtu għal informazzjoni dwar dawk fdati b’awtorità pubblika”. Aquilina kien irrappreżentat mill-avukat Therese Comodini Cachia. L-Uffiċċju tal-Avukat tal-Istat kien irrappreżentat minn Miguel Degabriele u Carina Bugeja Testa, filwaqt li r-rispondenti kienu rrappreżentati minn Paul Micallef Grimaud, Philip Formosa u Michela Zammit Lupi.
