Adrian Delia
Shadow Minister għall-Finanzi
Meta saħansitra l-esperti ekonomiċi u finanzjarji maħtura mill-istess Gvern Laburista jibdew idoqqu l-allarm dwar l-infiq bla rażan u n-nuqqas ta’ sostenibbiltà fit-tmexxija finanzjarja, dan għandu jkun sinjal ċar li l-politika attwali qed twassal lil Malta lejn triq perikoluża.
Il-Kunsill Fiskali Konsultattiv, li huwa stabbilit biex jipprovdi valutazzjoni indipendenti tal-politika fiskali tal-Gvern, wissa li l-livelli ta’ nfiq u d-defiċit qed ipoġġu lill-pajjiż f’pożizzjoni vulnerabbli, partikolarment fid-dawl ta’ sfidi ekonomiċi futuri u xokkijiet esterni possibbli. Dawn mhumiex kliem tal-Oppożizzjoni, imma konklużjonijiet ta’ esperti li jaħdmu fi ħdan il-qafas istituzzjonali tal-Gvern innifsu.
Il-finanzi ma jinsabux f’qagħda soda
Għal snin twal, il-Gvern Laburista pprova jikkonvinċi lill-poplu li l-finanzi pubbliċi jinsabu f’qagħda soda. Madankollu, ir-realtà li qed joħorġu l-esperti turi stampa differenti: nefqa li qed tiżdied b’rata mgħaġġla, defiċit persistenti, u nuqqas ta’ pjan kredibbli biex jissaħħu l-finanzi fit-tul.
Il-Partit Nazzjonalista jisħaq li tmexxija responsabbli tal-flus tal-poplu ma tfissirx infiq bla kontroll biex jinżamm bilanċ politiku fuq medda qasira. Tfisser ippjanar, prijoritizzazzjoni u kuraġġ biex jittieħdu deċiżjonijiet li jħarsu l-futur ta’ pajjiżna. Illum qed naraw l-oppost. Qed naraw infiq addoċċ, spiss mingħajr kriterji ċari, u nuqqas ta’ riformi strutturali li jindirizzaw il-problemi fundamentali tal-ekonomija.
Dak li qed iwissu dwaru l-esperti huwa r-riżultat ta’ politika populista li tipprova tixtri ż-żmien minflok issolvi l-problemi. Minflok ma l-Gvern jindirizza l-isfidi strutturali, bħall-produttività baxxa, id-dipendenza eċċessiva fuq ċerti setturi, u l-pressjoni fuq is-servizzi pubbliċi, qed jippreferi jżid l-infiq biex jibqa’ jisqi sistema li mhijiex sostenibbli.
Din l-istrateġija tista’ tidher attraenti fuq perjodu qasir, iżda fuq medda twila toħloq riskji serji. Żieda fir-rati tal-imgħax, tnaqqis fid-dħul tal-Gvern, jew kriżi ekonomika internazzjonali jistgħu jolqtu lil Malta b’mod ferm aktar qawwi jekk il-finanzi pubbliċi jibqgħu dgħajfa.
Irresponsabbiltajiet
Il-Partit Nazzjonalista jemmen li waħda mill-ikbar irresponsabbiltajiet ta’ dan il-Gvern hija li qed jittrasferixxi l-piż tal-għażliet tal-lum fuq spallejn il-ġenerazzjonijiet futuri. Dejn ogħla u defiċit persistenti jfissru taxxi ogħla jew servizzi mnaqqsa fil-futur.
Dan mhuwiex biss argument ekonomiku, imma wieħed morali. Il-politika finanzjarja għandha tkun ibbażata fuq il-prinċipju ta’ ġustizzja interġenerazzjonali li tfisser li ma ngħixux illum għad-detriment ta’ min jiġi warajna. Sfortunatament, it-twissijiet tal-Kunsill Fiskali jindikaw li dan il-prinċipju qed jiġi injorat.
Il-fatt li dawn it-twissijiet qed jiġu minn istituzzjoni indipendenti iżda maħtura mill-Gvern innifsu jagħmilhom aktar serji. Dan ineħħi kull skuża li dawn huma sempliċement attakki politiċi. Il-Gvern ma jistax jibqa’ jinjorhom jew jipprova jnaqqashom għal differenzi ta’ opinjoni.
Il-Partit Nazzjonalista jappella lill-Gvern biex jieħu dawn it-twissijiet bis-serjetà li jistħoqqilhom u jwieġeb b’azzjoni konkreta, mhux b’slogans jew komunikazzjoni kosmetika.
Barra l-livelli ta’ nfiq, hemm ukoll il-kwistjoni ta’ kif qed jintefqu l-flus tal-poplu. L-Oppożizzjoni ilha tisħaq fuq in-nuqqas ta’ trasparenza f’ħafna deċiżjonijiet finanzjarji, inkluż infiq fuq proġetti li ma jagħtux valur miżjud lill-ekonomija jew li ma jtejbux il-kwalità tal-ħajja tan-nies.
Il-kontabilità mhijiex optional. Kull ewro minfuq għandu jkun ġġustifikat, u kull politika għandha tkun soġġetta għal skrutinju pubbliku. Mingħajr dan, il-fiduċja fis-sistema tkompli tiddgħajjef.
Alternattiva ċara u kredibbli
Il-Partit Nazzjonalista jemmen li hemm alternattiva ċara u kredibbli. Politika fiskali responsabbli tfisser:
dixxiplina fl-infiq pubbliku,
prijoritizzazzjoni ta’ investiment li jsaħħaħ il-produttività u l-ekonomija reali,
tnaqqis fl-infiq ineffiċjenti u mhux essenzjali,
u riformi strutturali li jagħtu s-saħħa lill-finanzi pubbliċi fit-tul.
Dan kollu jista’ jsir mingħajr ma jintlaqtu l-aktar vulnerabbli, jekk il-politika tkun ibbażata fuq pjanar serju u mhux fuq kalkoli elettorali.
L-Oppożizzjoni tappella lill-Gvern biex ibiddel ir-rotta qabel ma jkun tard wisq. Il-pajjiż ma jistax jibqa’ jdur f’ċirku ta’ infiq bla rażan u twissijiet injorati. Il-finanzi pubbliċi huma l-pedament tas-servizzi, tal-istabbiltà ekonomika u tal-futur ta’ pajjiżna.
Meta l-esperti jwissu, Gvern responsabbli jisma’. Meta l-esperti jindikaw riskji, Gvern matur jaġixxi. Kull dewmien se jiswa aktar fil-futur.
Il-Partit Nazzjonalista se jibqa’ jżomm lill-Gvern responsabbli u jkompli jsejjaħ għal tmexxija finanzjarja prudenti, trasparenti u sostenibbli. It-twissijiet tal-Kunsill Fiskali Konsultattiv huma allarm li ma jistax jiġi injorat.
Il-poplu Malti u Għawdxi jistħoqqlu Gvern li jħares il-futur tiegħu, mhux li jpoġġih f’riskju. Issa huwa ż-żmien għall-għaqal, ir-responsabbiltà u bidla vera fit-tmexxija tal-finanzi ta’ pajjiżna.
Dan l-artiklu deher f’Il-Mument tal-Ħadd 15 ta’ Frar, 2026.
