Esperti u uffiċjali għolja spjegaw lill-qorti kif il-ġbir tad-data, diskrepanzi finanzjarji u kwistjonijiet dwar Steward Healthcare sawru t-triq lejn it-terminazzjoni tal-konċessjoni tal-isptarijiet. Fil-qorti uffiċjali għolja spjegaw il-każ l-Vitals Global Healthcare l-Erbgħa, fil-preżenza tal-eks Viċi Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa Chris Fearne u l-eks Ministru tal-Finanzi Edward Scicluna.
Fearne u Scicluna kienu tpoġġew taħt att ta’ akkuża f’Lulju tal-2024 b’rabta mal-konċessjoni tat-tliet sptarijiet lil Vitals u eventalment lil Steward Health Care. Il-każ tagħhom qed jinstema’ quddiem il-Maġistrat Leonard Caruana fejn flimkien ma’ Dr Fearne u l-Professur Scicluna, qed jiġu akkużati mat-13-il persuna oħra, li lkoll għandhom jgħaddu ġuri.
Espert jixhed dwar assistenza teknika
Martin Bajada kien l-ewwel li xehed, fejn spjega l-irwol tiegħu bħala espert waqt l-inkjesta tal-Vitals. Hu qal lill-qorti li darbtejn intalab jassisti lill-espert tekniku Keith Cutajar fuq kwistjonijiet speċjalizzati. Hu kkonferma wkoll li ġabar il-korrispondenza kollha permezz ta’ email li kienet tappartjeni lill-imputati, Chris Fearne u Edward Scicluna.
Joseph Chetcuti, Segretarju Permanenti fil-Ministeru għas-Saħħa u Anzjanita Attivà sa mill-2022, ippreżenta kampjuni ta’ rapporti sottomessi minn Vitals u Steward Healthcare, li kienu jkopru movimenti tal-istaff u spejjeż relatati.
Chetcuti wera wkoll żewġ rapporti mħejjija minn Grant Thornton qabel l-2022 li analizzaw l-investiment tal-konsorzju fl-isptarijiet. Filwaqt li Steward kienet sostniet li investiet madwar €60 miljun, il-kumpanija evalwat il-valur reali tax-xogħlijiet imwettqa għal €42 miljun, u b’hekk ħareġ diskrepanza ta’ €18-il miljun.
Dan l-istess rapport ġie ppreżentat waqt l-arbitraġġ internazzjonali quddiem il-Kamra Internazzjonali tal-Kummerċ (ICC). Chetcuti ressaq ukoll korrispondenza bejn il-Ministeru u Steward, pjanijiet ta’ żvilupp mill-ġdid tal-isptarijiet minn Steward, in-notifika ta’ ratifika tal-2022 mibgħuta mill-Ministeru, ir-risposta ta’ Steward fl-2023, l-ittra tat-terminazzjoni tal-kuntratt, u ċ-ċirkolari tal-“step-in” tal-Gvern maħruġa lill-impjegati wara t-teħid lura.
Il-ħolqien tad-Dipartiment tal-Awditjar Intern fil-Ministeru għas-Saħħa
Chetcuti kkonferma li serva f’diversi rwoli tal-Gvern taħt kemm Scicluna kif ukoll Fearne. Hu qal li Scicluna kien ipprovda “sapport kruċjali” matul is-seba’ snin tiegħu fis-servizz pubbliku, filwaqt li żviluppa relazzjoni professjonali b’saħħitha ma’ Fearne bħala segretarju permanenti tal-Ministru.
Chetcuti xehed li hu kien ippropona t-twaqqif ta’ Dipartiment tal-Awditjar Intern fi ħdan il-Ministeru. Fearne kien ħeġġu, u wieġbu: “Mur għamilha llum qabel għada.” Il-Ministeru tas-Saħħa sar l-ewwel Ministeru li waqqaf tali taqsima.
Madankollu, hu ammetta li peress li d-dipartiment kien għadu fil-bidu tiegħu, x’aktarx ma kienx jinduna b’xi irregolaritajiet minn Steward, u nnota li tliet awdituri mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika wkoll ma sabu l-ebda evidenza ta’ kondotta ħażina.
Chetcuti ddeskriva kemm lil Fearne kif ukoll lil Scicluna bħala li ħadmu “bl-ogħla livell ta’ korrettezza mistennija minnhom.”
Esperti esterni u l-proċess tal-akkwist
Chetcuti spjega wkoll kif jiffunzjonaw il-finanzjament tal-akkwist u l-approvazzjonijiet fi ħdan il-Ministeru. Hu rrefera għal konsulenti esterni involuti fil-konċessjoni tal-Vitals, inkluż il-konsulent Joseph Zarb Adami, inkarigat biex jevalwa l-prestazzjoni ta’ Vitals, kif ukoll awdituri minn Grant Thornton li ġew ingaġġati meta kien meħtieġ.
Biex jivverifika l-fatturi, il-Ministeru talab data dettaljata dwar l-impjegati, partikolarment dwar l-istaff ta’ Steward. Steward inizjalment irrifjutat, billi qalet li kien hemm tħassib relatat mal-GDPR. Il-Ministeru kiseb approvazzjoni mill-Kummissarju għall-Protezzjoni tad-Data, iżda Steward qajmet oġġezzjonijiet proċedurali. It-tilwima ġiet solvuta eventwalment waqt l-arbitraġġ tal-ICC.
Tħassib dwar il-garanzija ta’ twettiq tal-obbligi kuntrattwali tagħha
Chetcuti xehed li l-Ministeru kellu tħassib serju dwar il-konformità ta’ Steward mal-obbligi kuntrattwali tagħha. Steward qatt ma ssottomettiet il-garanzija ta’ twettiq tal-obbligi kuntrattwali tagħha ta’ €9 miljun kif meħtieġ. Kien hemm ukoll dubji dwar is-saħħa finanzjarja tal-kumpanija.
L-uffiċjali beżgħu li l-kumpanija Steward kienet se ssibha diffiċli biex tiġbor fondi għal proġetti ġodda tal-isptarijiet. Hu żied li Fearne kien “ġġieled ħafna magħhom” dwar dawn in-nuqqasijiet.
Il-Ministeru talab parir legali mingħand Camilleri Preziosi dwar jekk il-konċessjoni setgħetx tiġi terminata, fejn il-kumpanija tat parir li dawn in-nuqqasijiet waħedhom ma kinux biżżejjed biex jiġi terminat il-kuntratt immedjatament u rrakkomandat li tinħareġ notifika ta’ ratifika minflok.
It-terminazzjoni tal-konċessjoni
Madwar Diċembru 2022, il-Ministeru daħal f’diskussjonijiet ta’ bona fede ma’ Steward, u taha skadenza ta’ 90 jum biex tirregolarizza l-pożizzjoni tagħha. Fl-istess ħin, is-sentenza tal-qorti fil-każ tal-Vitals imressaq minn Adrian Delia kienet imminenti. Is-sentenza ngħatat eventwalment mill-Imħallef Francesco Depasquale.
Wara parir legali, il-Ministeru ddeċieda li ma jappellax dik is-sentenza u minflok mexa direttament lejn it-terminazzjoni tal-konċessjoni fejn in-notifika tat-terminazzjoni nħarġet fl-24 ta’ Marzu 2023. Wara l-proċess ta’ tranżizzjoni, l-isptarijiet reġgħu ġew kompletament taħt il-kontroll tal-gvern f’Mejju 2023. Chetcuti deher lest itemm ix-xhieda tiegħu b’kumment riflessiv, fejn beda jgħid: “Jekk tippermettuli, fil-ħajja tgħallimt li…”.
Madankollu, il-qorti mxiet direttament għal aktar kontro-eżami. Il-prosekuzzjoni talbet ukoll verifika tal-kwalifiki legali tal-esperta Miroslava Milenovic. Il-Maġistrat Leonard Caruana ippreseda fuq is-seduta
Il-prosekuzzjoni kienet immexxija mill-Avukati Francesco Refalo, Rebekah Gatt u Shelby Aquilina mill-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali u l-Ispettur Wayne Rodney Farrugia. L-Avukati Alex Sciberras u Stephen Tonna Lowell dehru għad-difiża.
Il-każ se jkompli fl-4 ta’ Marzu fis-1pm.
