Lokali

Din l-Art Ħelwa Għawdex titlob regola ta’ “l-ebda dawl estern minn inżul ix-xemx sa tlugħ ix-xemx” fid-Dwejra

Din l-Art Ħelwa Għawdex qed tappella lill-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (ERA) biex tirtira l-abbozz ta’ avviż legali li jippermetti d-dwal artifiċjali fid-Dwejra sa nofsillejl, u minflok taddotta regola ċara u li tiġi infurzata: l-ebda dawl estern minn inżul ix-xemx sa tlugħ ix-xemx.

Din il-proposta qajmet oppożizzjoni qawwija minn għaqdiet ambjentali, xjenzati u akkademiċi, inkluż id-Dipartiment tal-Fiżika u l-Istitut tax-Xjenzi Spazjali u l-Astronomija tal-Università ta’ Malta, kif ukoll il-Kamra tax-Xjenzati. Mijiet ta’ ċittadini wkoll ressqu oġġezzjonijiet formali. Permess għad-dawl f’dan is-sit jirrovina t-tgawdija tas-sema billejl u jħassar il-valur tad-Dwejra għall-osservazzjoni xjentifika, b’mod partikolari għall-astronomija.

Waqt laqgħa mal-Għaqdiet Mhux Governattivi u Volontarji fl-24 ta’ Frar 2026, id-Direttur tal-ERA għall-Ambjent u r-Riżorsi, is-Sur Darrin Stevens, qal li l-proposta li d-dawl jintefa biss f’nofsillejl kienet ibbażata fuq pariri minn akkademiċi tal-Università, iżda rrifjuta li jispeċifika min kienu, f’liema qasam jaħdmu, jew liema studji jissostanzjaw din il-pożizzjoni. Meta ġie mistoqsi, ikkonferma li astronomi, astrologi u astrofiżiċisti ma kinux ikkonsultati.

“Din hija deċiżjoni li għandha konsegwenzi xjentifiċi ċari,” qalet Din l-Art Ħelwa Għawdex. “Għalhekk trid tistrieħ fuq kompetenza relevanti u fuq studji trasparenti, ibbażati fuq l-evidenza.”

Din l-Art Ħelwa Għawdex żiedet li l-miżura se taffettwa direttament l-attivitajiet tagħha ta’ osservazzjoni tas-sema billejl. Dawn isiru fuq is-saqaf tat-Torri tad-Dwejra, li jinsab taħt il-kustodja tagħha; l-attivitajiet jiġu organizzati qabel nofsillejl u sikwit ikomplu matul il-lejl kollu, xi drabi sas-sebħ. It-Torri reċentement ingħata l-premju tal-Gozo Tourism Association, il-Gozo Cultural Niche Tourism Achievement Award 2025, bħala rikonoxximent għall-kontribut tagħha għall-għotja kulturali t’Għawdex u għat-turiżmu meqjus niche, kontribut marbut mill-qrib mas-sema mudlam fid-Dwejra, l-aħħar post fil-Gżejjer Maltin fejn għad fadal dlam naturali.

It-tniġġis tad-dawl ifixkel il-fawna, jaffettwa s-saħħa tal-bniedem, jaħli l-enerġija, iżid l-emissjonijiet, u jċaħħadna minn veduta ċara tal-univers. Għalhekk, Din l-Art Ħelwa Għawdex qed titlob trasparenza sħiħa dwar min ġie kkonsultat u liema evidenza qed tintuża biex tiġġustifika l-politika proposta, u li d-dlam fid-Dwejra jkun protett mingħajr eċċezzjonijiet.

Id-Dwejra teħtieġ regola waħda ċara: l-ebda dawl estern minn nżul ix-xemx sa tlugħ ix-xemx.