Repubblika se tfakkar il-31 Jum tat-Tifkira u l-Impenn b’tifkira tal-vittmi innoċenti tal-mafji fis-16 ta’ Marzu 2026 waqt il-velja b’tifkira ta’ Daphne Caruana Galizia fil-Pjazza tal-Assedju l-Kbir fil-Belt Valletta fis-19:00.
Il-Jum tat-Tifkira u l-Impenn huwa avveniment annwali organizzat fl-Italja minn Libera, l-organizzazzjoni li tiġbor flimkien ħafna organizzazzjonijiet kontra l-mafja. Din is-sena se jsir fil-21 ta’ Marzu 2026 fil-belt ta’ Torino, fir-reġjun ta’ Piemonte, fil-majjistral tal-pajjiż. Avvenimenti paralleli qed isiru f’diversi bliet madwar id-dinja, fosthom l-avveniment tas-16 ta’ Marzu organizzat minn Repubblika fil-Belt Valletta.
Bit-titlu “Ġuħ għall-verità u għall-ġustizzja. Nerġgħu nibnu r-rabtiet biex nibnu futur ħieles mill-mafji u mill-korruzzjoni”, il-Jum tat-Tifkira u l-Impenn jirrappreżenta mument ċentrali għas-soċjetà ċivili u għan-netwerks internazzjonali li huma impenjati fil-promozzjoni tal-legalità, tad-drittijiet u tal-ġustizzja soċjali.
Dan il-Jum iżomm u jġedded il-memorja tal-vittmi innoċenti tal-mafji, filwaqt li jappoġġja lill-familji tagħhom fit-tfittxija għall-verità u l-ġustizzja. F’Malta l-avveniment iġedded l-impenn fil-kampanja għall-ġustizzja għal Daphne Caruana Galizia u jfakkar il-memorja ċivika tal-ħajja u tal-ħidma tagħha. Matul aktar minn tletin sena sar spazju kollettiv ta’ parteċipazzjoni li jinvolvi skejjel, universitajiet, għaqdiet, istituzzjonijiet lokali u komunitajiet reliġjużi. Mhuwiex biss mument ta’ tifkira, iżda wkoll laboratorju permanenti ta’ edukazzjoni ċivika, impenn soċjali u trasformazzjoni territorjali.
L-għażla ta’ Torino għandha valur simboliku u politiku qawwi. Spiss meqjusa bħala fenomenu limitat għan-nofsinhar tal-Italja, il-mafji wrew matul dawn l-aħħar għexieren ta’ snin preżenza strutturata u radikata wkoll fit-tramuntana tal-pajjiż. Bosta investigazzjonijiet ġudizzjarji żvelaw rabtiet bejn il-kriminalità organizzata, l-ekonomija legali, il-politika u l-finanzi, u wrew kif it-tramuntana saret punt strateġiku għall-ħasil tal-flus, għall-ġestjoni ta’ traffikar illeċitu u għal investimenti f’setturi formali tal-ekonomija. Minn din il-perspettiva, li nitkellmu dwar “il-mafji fit-tramuntana” ifisser nirrikonoxxu responsabbiltajiet komuni u niġġieldu mhux biss l-infiltrazzjoni kriminali, iżda wkoll iż-żoni griżi ta’ kollużjoni u korruzzjoni.
Il-Jum tal-2026 ipoġġi fil-qalba tiegħu dawn il-prioritajiet:
• id-dritt għall-verità għall-vittmi kollha u appoġġ lill-familji tagħhom;
• l-użu soċjali tal-assi kkonfiskati, sabiex il-ġid meħud mill-organizzazzjonijiet kriminali jsir riżorsa għall-komunitajiet;
• il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u kontra ekonomiji opaki;
• investiment fl-edukazzjoni u fit-tmexxija taż-żgħażagħ bħala għodod ta’ prevenzjoni;
• ir-regolazzjoni tal-logħob tal-azzard, settur f’riskju għoli ta’ infiltrazzjoni mafjuża;
• il-protezzjoni tal-ambjent, mhedded mill-“eko-mafji”;
• il-promozzjoni tad-drittijiet u tad-dinjità fis-sistema tal-ħabs u fiċ-ċentri ta’ detenzjoni amministrattiva.
Is-simbolu magħżul, li jfakkar dak tal-edizzjoni tal-2006 li wkoll saret f’Torino, huwa n-nemla, bħala emblema ta’ responsabbiltà kollettiva. Il-metafora tal-“istonku soċjali” tagħha, kapaċi jaqsam l-ikel mal-komunità, issir stedina biex jiġu promossi politiki redistributtivi u inklużivi fi żmien immarkat minn inugwaljanzi dejjem jikbru. In-nemla ġġorr ukoll il-bandiera tal-paċi, u tfakkarna li l-impenn kontra l-mafji huwa parti minn kultura usa’ ta’ non-vjolenza u koeżistenza.
“Ġuħ għall-verità u għall-ġustizzja” mhuwiex biss slogan, iżda pjattaforma politika u kulturali li tistieden liċ-ċittadini, lill-istituzzjonijiet u lill-komunitajiet internazzjonali biex jittrasformaw il-memorja f’azzjoni konkreta. F’dinja mmarkata minn kunflitti, kriżijiet demokratiċi u forom ġodda ta’ kriminalità transnazzjonali, il-Jum tal-21 ta’ Marzu jieħu tifsira li tmur lil hinn mill-fruntieri Taljani, u jafferma li l-ġlieda kontra l-mafji hija parti integrali mid-difiża tad-drittijiet tal-bniedem, tal-ġustizzja soċjali u tas-saltna tad-dritt.
Il-31 edizzjoni mhux se tkun avveniment iżolat, iżda l-qofol ta’ proċess ta’ taħriġ, mobilizzazzjoni u parteċipazzjoni li jinvolvi territorji Taljani u netwerks internazzjonali li fihom tipparteċipa Repubblika. Torino għalhekk issir laboratorju miftuħ, post fejn il-memorja u r-responsabbiltà jiltaqgħu biex jiġġeneraw il-futur.
Li niltaqgħu fil-Belt Valletta fis-16 ta’ Marzu jew nimxu flimkien f’Torino fil-21 ta’ Marzu 2026 ifisser nagħżlu li ma nibqgħux indifferenti, nagħrfu li l-mafji jiffjorixxu fejn ir-rabtiet soċjali jiddgħajfu, u naffermaw li komunità konxja u solidali biss tista’ tibni futur ħieles mill-mafji u mill-korruzzjoni.
