Ivan Bartolo
Shadow Minister
għall-Akkomodazzjoni Soċjali u Affordabbli,
il-Ġlieda Kontra l-Faqar u s-Solitudni
Madankollu, meta din il-libertà tiġi eżerċitata minn persuni li jokkupaw karigi għoljin fil-gvern jew fl-istituzzjonijiet pubbliċi, jitqajmu diversi mistoqsijiet serji dwar x’inhu xieraq u x’inhu le. Waħda minn dawn il-mistoqsijiet hija jekk huwiex sew li persuna li tinsab f’kariga għolja, u li tkun maħtura politikament, tuża l-pożizzjoni tagħha biex tikteb jew tattakka lill-partit tal-Oppożizzjoni. F’dan il-kuntest, hemm argumenti b’saħħithom kontra din il-prattika.
L-ewwel nett, persuna li tkun inħatret f’kariga pubblika, anke jekk tkun political appointee, appuntata politikament, xorta għandha responsabbiltà lejn il-pubbliku kollu u mhux biss lejn il-partit politiku li ħatarha. Il-kariga pubblika ġġib magħha obbligu ta’ imparzjalità u sens ta’ servizz lejn il-ġid komuni. Meta tali individwu juża l- pjattaforma tiegħu biex jikkritika jew jattakka lill-oppożizzjoni b’mod partiġġjan, ikun qed jiddgħajjef il-fiduċja li ċ-ċittadini għandhom fl-istituzzjonijiet.
Dan għaliex jidher li l-istituzzjoni qed tintuża bħala għodda politika aktar milli bħala servizz pubbliku. Din sfortunatament naraha kontinwament ripetuta minn numru żgħir ta’ esponenti. Imma personalment wisq inħossha u kważi ttini ġewwa, meta tkun ġejja minn persuni li jokkupaw karigi fil-qasam soċjali.
Għall-kuntrarju naf ukoll persuni f’dan il-qasam, b’referenza għal dak soċjali, li minkejja l-affiljazzjoni politika tagħhom hija ċara, imma jżommu posthom u qatt ma tisma xejn minn fommhom.
It-tieni nett, hemm differenza ċara bejn opinjoni personali u responsabbiltà istituzzjonali. Kull ċittadin għandu d-dritt li jesprimi l- opinjoni tiegħu, iżda meta wieħed jokkupa kariga għolja, il-kliemtiegħu ma jibqax sempliċement opinjoni personali. Il-pubbliku x’aktarx jinterpreta kull kumment bħala riflessjoni tal-istituzzjoni jew tal-gvern li huwa jirrappreżenta. Għalhekk, anke jekk l-intenzjoni tkun li wieħed jitkellem bħala individwu, il-pożizzjoni li jkollu tagħmel dan diffiċli ħafna fil-prattika. Dan iwassal għal konfużjoni u jista’ joħloq tensjonijiet mhux meħtieġa fil-klima politika. Jittkellmu miegħi numru kbir ta’ ħaddiema, fejn ma jħossuhomx komdi, u kważi jibżgħu fuq il-post tax-xogħol. Mhux l-ewwel darba li nistieden lil xi ħadd, dwar tnedija ta’ ktieb, mhux attivita politika, u jgħidli jew tgħidli li tibża tidher minħabba x-xogħol. Għandu jkun dan f’pajjiiż żviluppat u demokratiku? Imbagħad hemm dawk li qalawha b’mod sottili għax attendew konferenza dwar il-ġustizzja soċjali. Iva, mhux persuna, mhux tnejn. Le, le, ġejja minn fejn hi ġejja, dan m’għandu jkun qatt.
Barra minn hekk, l-użu ta’ kariga pubblika biex wieħed jidħol f’polemika partiġġjana jista’ jitqies bħala abbuż ta’ poter. Il-persuna tkun qed tgawdi minn viżibilità, riżorsi jew influwenza li ma jkunux disponibbli għall-bqija tal-pubbliku. Dan joħloq żbilanċ fid-dibattitu demokratiku, fejn il-vuċi tal-oppożizzjoni tista’ tkun imnaqqsa jew imċajpra minn dawk li għandhom aktar aċċess u poter. F’demokrazija sana, għandu jkun hemm livell ta’ playing field ugwali kemm jista’ jkun, fejn ideat differenti jistgħu jitqiesu b’mod ġust.
Argument ieħor kontra din il-prattika huwa li tista’ tikkontribwixxi għal klima ta’ polarizzazzjoni eċċessiva. Meta uffiċjali pubbliċi jibdew jieħdu rwol attiv f’attakki politiċi, id-diskors pubbliku jista’ jsir aktar aggressiv u inqas kostruttiv. Minflok ma jippromwovu d-djalogu u l-kollaborazzjoni, dawn l-azzjonijiet isaħħu l-firda bejn naħat politiċi differenti. Dan mhux biss jagħmel ħsara lill-politika, iżda wkoll lis-soċjetà inġenerali, fejn iċ-ċittadini jibdew jitilfu l-fiduċja fil-proċess demokratiku.
Naturalment, hemm min jista’ jargumenta li political appointee għandu lealtà lejn il-gvern jew il-partit li ħatru, u għalhekk għandu d-dritt jiddefendi l-politika tiegħu u jikkritika lill-oppożizzjoni. Madankollu, anke jekk din il-lealtà teżisti, għandha tkun limitata minn sens ta’ responsabbiltà u prudenza. Id-difiża tal-politika tista’ ssir b’mod professjonali u rispettabbli, mingħajr ma tinżel għal attakki diretti jew polemiċi li jnaqqsu l-livell tad-diskors pubbliku.
Fl-aħħar mill-aħħar, il-kwistjoni mhijiex jekk persuna għandhiex opinjonijiet politiċi – għax kulħadd għandu – iżda kif u fejn tagħżel li tesprimihom. Meta wieħed ikun f’kariga għolja, hemm aspettattiva li jaġixxi b’ċertu maturità u sens ta’ imparzjalità. Dan ma jfissirx li għandu jibqa’ sieket, iżda li għandu jkun konxju mill-impatt tal-kliem tiegħu u mill-piż li ġġib magħha l-pożizzjoni tiegħu jew tagħha.
Għal dawn ir-raġunijiet, wieħed jista’ jasal għall-konklużjoni li mhuwiex xieraq li persuna li tokkupa kariga għolja u li tkun political appointee tuża l-pożizzjoni tagħha biex tattakka lill-partit tal-Oppożizzjoni. Tali aġir jista’ jagħmel ħsara lill-fiduċja pubblika, idgħajjef l-istituzzjonijiet u jikkontribwixxi għal klima politika aktar tossika. F’soċjetà li taspira għal governanza tajba u rispett lejn il-prinċipji demokratiċi, dawn huma fatturi li ma jistgħux jiġu injorati.
Il-kariga pubblika ġġib magħha obbligu ta’ imparzjalità u sens
ta’ servizz lejn il-ġid komuni
Dan l-artiklu deher f’Il-Mument tal-Ħadd 12 ta’ April, 2026.
