Ivan Bartolo
Shadow Minister
għall-Akkomodazzjoni Soċjali u Affordabbli,
il-Ġlieda Kontra l-Faqar u s-Solitudni
Xtaqt nagħmel riflessjoni fuq posts u diskorsi dispreġġjattivi lejn il-barranin. Il-barranin, li fl-aħħar mill-aħħar huma bnedmin bħali u bħalek. Bnedmin tad-demm u l-laħam, li għandhom familja, li għandhom moħħ, fuq kollox li għandhom qalb.
Id-differenza ta’ bejnhom u bejnna hi sempliċi, li bosta minnhom batew u raw il-mewt kemm-il darba. Ħajjithom ma kenitx waħda faċli, u xi minn daqqiet kien ikun aħjar li ma twieldu xejn. Madanakollu, dan kollu nafuh u nibqgħu noħorġu għalihom bix-xafra tal-moħriet.
F’dawn l-aħħar snin, id-diskors pubbliku lejn il-barranin sar aktar qawwi, aktar dirett u, fil-maġġoranza tal-ħsibijiet ikunu kitbiet ta’ mibegħda, anki meta l-bniedem jinsab f’diffikultajiet. Kważi kważi bil-pika min l-aktar se jdaħħaq, min l-aktar se jitfa’ mibegħda fuq il-midja soċjali dwarhom. Il-kliem dispreġġattiv jirvilla, meta wieħed jagħmel kuraġġ b’ħaddieħor, fejn l-hena tagħhom iweġġgħu b’aġġettivi xejn sbieħ.
Realtà li ġġegħilna nirriflettu
Kliem li xi darba kien jitqies bħala mhux xieraq, llum qed jintuża b’mod kważi normali, kemm fuq il-midja soċjali kif ukoll fil-konversazzjonijiet ta’ kuljum. Din hija realtà li għandha tqanqalna nirriflettu: x’tip ta’ soċjetà rridu nkunu?
Meta nitkellmu dwar il-barranin, irridu niftakru li qed nitkellmu dwar bnedmin bħalna – b’ħolm, biżgħat u stejjer personali li ħafna drabi huma mimlija tbatija. Hemm min ħarab minn gwerer, minn faqar estrem jew minn persekuzzjoni. Hemm min tilef familja, dar u identità. U hemm ukoll każi fejn persuni spiċċaw ma nstabux jew saħansitra tilfu ħajjithom f’ċirkustanzi traġiċi.
F’dawn is-sitwazzjonijiet, l-aħħar ħaġa li għandhom bżonn hija kliem li jkompli jweġġa’ jew li jnaqqas il-valur tagħhom bħala bnedmin.
Il-kliem għandu poter. Jista’ jfejjaq, imma jista’ wkoll iweġġa’ profondament. Meta nużaw kliem dispreġġattiv lejn il-barranin, inkunu qed nibagħtu messaġġ li huma inqas minna, li ma jixirqilhomx rispett jew dinjità. Dan mhux biss jagħmel ħsara lilhom, iżda wkoll lis-soċjetà tagħna stess. Soċjetà li tippermetti dan it-tip ta’ diskors tkun qed tiftaħ il-bieb għall-mibegħda, għall-esklużjoni u anki għall-vjolenza.
Importanti nifhmu li l-barranin m’għandhom l-ebda tort li jinsabu fostna. Ħafna minnhom ma għażlux li jitilqu minn pajjiżhom; ġew imġiegħla miċ-ċirkustanzi. Huma qed ifittxu ħajja aħjar, sigurtà u opportunità – l-istess affarijiet li kull wieħed u waħda minna jixtieq. Li nħarsu lejhom b’għajnejn ta’ suspett jew mibegħda huwa nuqqas ta’ empatija u ftehim.
L-istorja tagħna stess
Infakkar li tajjeb li wieħed iħares lura lejn l-istorja tagħna stess. Kemm Maltin telqu minn pajjiżhom biex ifittxu futur aħjar? Missirijietna u nannietna emigraw lejn pajjiżi bħall-Awstralja, il-Kanada u r-Renju Unit. Hemmhekk bnew ħajjithom mill-ġdid, ħadmu iebes u saru parti mis-soċjetà li laqgħethom. Bla dubju, kienu jistennew rispett u opportunità – l-istess affarijiet li llum xi wħud minna qed jiċħdu lil oħrajn.
Forsi jkun hemm min jgħidli li hemm differenza bejn l-art tagħna, u dik Awstraljana u l-pajjiżi l-oħra. Veru. U hawn mhix l-intenzjoni tiegħi li nikteb dwar il-mudell ekonomiku li għażel il-Gvern, imma dwar il-kattiveriji li uman jgħid fuq uman ieħor bħalu.
Din il-parallela għandha tqanqal fina sens ta’ umiltà. Jekk aħna stajna nkunu milqugħa u rispettati barra minn pajjiżna, għaliex m’għandniex nagħmlu l-istess ma’ min jiġi fostna? Il-valuri ta’ solidarjetà, ġustizzja u rispett ma għandhomx ikunu selettivi; għandhom japplikaw għal kulħadd.
Naturalment, id-dibattitu dwar l-immigrazzjoni hu wieħed kumpless. Hemm sfidi reali li pajjiż żgħir bħal tagħna jrid jaffaċċja. Iżda dawn l-isfidi ma jiġġustifikawx il-lingwaġġ offensiv. Nistgħu niddiskutu l-politika u s-soluzzjonijiet b’mod serju u kostruttiv mingħajr ma ninżlu għal attakki personali jew kliem li jweġġa’.
Barra minn hekk, għandna responsabbiltà kollettiva li nippromwovu diskors aktar rispettabbli. Kull wieħed u waħda minna għandu rwol x’jaqdi – kemm fil-mod kif nitkellmu, kif nirreaġixxu għal kummenti ta’ oħrajn, u kif nedukaw lill-ġenerazzjonijiet li ġejjin. It-tfal u ż-żgħażagħ jitgħallmu minn dak li jaraw u jisimgħu; jekk narawhom jikbru f’ambjent mimli mibegħda, hemm riskju li jkomplu jxerrdu l-mibegħda huma stess.
Fl-aħħar mill-aħħar, il-kwistjoni mhijiex biss dwar il-barranin. Hi dwar min aħna bħala poplu. Aħna poplu li nagħżlu l-kompassjoni jew il-mibegħda? Aħna soċjetà li tilqa’ jew li teskludi? It-tweġiba għal dawn il-mistoqsijiet tiddependi fuq l-għażliet li nagħmlu kuljum, anki fil-kliem li nużaw.
Barranin li ma jinstabux
Dan l-aħħar smajna wkoll b’barranin li ma nstabux. L-aħbarijiet tagħna jħabbru meta jinstab katavru fil-baħar, fejn jiġi identifikat. Anki hawn tara kull xorta ta’ kummenti bħal “wieħed inqas” u kummenti oħra li m’għandix il-guts nirrepetihom. Għax huma kummenti wisq kattivi. Min jaf minn xiex għaddejjin tal-familja u ħbiebu. Mur ġibhom jisimgħu x’kitbu f’Malta, dwar l-għeżież li m’għadhomx magħhom u li mhuma se jaraw qatt aktar. L-istess bnedmin li għal ftit ewro f’pajjiżna ġew sfruttati, agħar minn skjavi … imma aħjar nieqfu hawn.
L-umanità komuni tagħna għandha tkun billi nagħtu lil kull persuna d-dinjità li tixirqilha. Għax fl-aħħar mill-aħħar, kulħadd qed jipprova jagħmel l-aħjar li jista’, wara kollox bħalma għamlu missirijietna wara t-tieni gwerra dinjija.
Dan l-artiklu deher f’In-Nazzjon tal-Erbgħa 15 ta’ April, 2026.
