Opinjoni

Opinjoni: Il-Partit Tisza jirbaħ bl-elezzjoni u jneħħi lil Orbán mill-poter wara 16-il sena

L-elezzjonijiet Ungeriżi li saru nhar il-Ħadd irriżultaw f’rebħa kbira għall-Partit Tisza (EPP) fuq il-partit fil-gvern, Fidesz-KDNP, li jidher li se jħalli l-poter wara 16-il sena – skont rapporti ta’ Telex u midja Ungeriża

William Vella
Membru tal-Eżekuttiv PN
Segretarju FPPN

Minkejja li xi pollsters bħall-Median kienu bassru maġġoranza ta’ żewġ terzi ftit jiem qabel l-elezzjoni, ir-riżultat xorta waħda ġie bħala sorpriża.
Wara li ġew magħduda aktar minn 98% tal-voti, il-Partit Tisza kiseb 138 siġġu minn total ta’ 199 fil-parlament Ungeriż, filwaqt li Fidesz kiseb biss 55. Jidher ukoll li l-partit tal-lemin estrem Mi Hazánk (Our Homeland) daħal fil-parlament b’6 siġġijiet. Péter Magyar u l-partit tiegħu, imwaqqaf inqas minn sentejn ilu, kisbu maġġoranza kostituzzjonali li, skont il-mexxej tiegħu u analisti, tista’ tippermettilu jerġa’ jibni d-demokrazija fl-Ungerija u jegħleb il-wirt diffiċli ta’ Orbán.
Il-għadd tal-voti tal-lista jinsab f’98.15% ipproċessat, fejn Tisza kiseb 3,072,910 voti, Fidesz-KDNP (PfE) kiseb 2,171,949 voti, u Mi Hazánk (ESN) kiseb 337,724 voti. Id-DK għadu ’l fuq minn 1% (67,243 voti), filwaqt li l-MKKP jinsab f’0.82% (47,271 voti).
F’termini ta’ siġġijiet, is-sitwazzjoni bħalissa hija kif ġejja (b’98.42% tal-voti magħduda):
• Tisza: 138 siġġu
• Fidesz-KDNP: 55 siġġu
• Mi Hazánk: 6 siġġijiet
Wara t-tħabbira tar-riżultat, bdiet ċelebrazzjoni kbira fit-toroq ta’ Budapest, speċjalment fost iż-żgħażagħ li esprimew il-ferħ tagħhom bir-riżultat tal-elezzjoni.
Fil-diskors ta’ rebħa tiegħu, Péter Magyar sejjaħ lill-president Ungeriż biex jirriżenja.
“Għeżież tliet miljun u tliet mitt elf votant ta’ Tisza, nitlobkom tibdew il-proċess ta’ rikonċiljazzjoni, mhux mal-ħatja, iżda billi testendu idejkom lill-Ungeriżi kollha. Mill-illum ’il quddiem m’hemmx Ungeriżi aħjar jew agħar, hemm biss Ungeriżi, u minn illum dan il-pajjiż jerġa’ jgħix,” qal Magyar, filwaqt li fakkar ukoll fil-kliem tal-ewwel Prim Ministru elett demokratikament, József Antall: “Naqdi, u se nibqa’ naqdi sakemm il-ġens jibbenefika.”
Skont Telex, Magyar wiegħed li “minn issa ’l quddiem mhux se nkunu pajjiż mingħajr konsegwenzi,” u li “dawk li serqu lill-pajjiż iridu jieħdu responsabbiltà.” Il-folla bdiet tgħajjat: “Il-ħabs! Il-ħabs! Il-ħabs!” Huwa żied jgħid li dawk li qajmu mibegħda bejn l-Ungeriżi għandhom ukoll jieħdu responsabbiltà.
Magyar wiegħed li l-gvern Tisza se jilliberalizza l-ġudikatura u jwaqqaf l-Uffiċċju Nazzjonali għall-Irkupru tal-Assi, fejn se jaħdmu l-aqwa investigaturi u avukati tal-pajjiż. Huwa indirizza wkoll lill-votanti ta’ Fidesz, u qal: “Għeżież kompatrijotti ta’ Fidesz, naf li llum tinsabu diżappuntati… imma nwiegħed li se nkun ukoll il-prim ministru tagħkom.”
Huwa wiegħed li jissieħeb fl-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew u li ma jħalli lil ħadd jaħtaf lill-Ungerija mill-ġdid. Qal ukoll li l-pajjiż se jerġa’ jkun alleat b’saħħtu tal-Unjoni Ewropea u tan-NATO.
Magyar qal li jixtieq isaħħaħ u jespandi l-alleanza tal-Visegrád Four, u li l-ewwel żjara tiegħu se tkun fil-Polonja, segwita minn Vjenna u Brussell, fejn se jaħdem biex jerġa’ jġib il-fondi Ewropej li huma dovuti lill-poplu Ungeriż.
Huwa appella lill-prim ministru li se jitlaq biex jopera biss bħala gvern eżekuttiv u ma jiħux deċiżjonijiet li jorbtu ijejn il-gvern il-ġdid.
“Il-poplu Ungeriż illum iddeċieda favur bidla fir-reġim,” qal Magyar. “Għalhekk, dawk li kienu l-pilastri tas-sistema għandhom jitilqu mill-ħajja pubblika.” Huwa sejjaħ ukoll lill-President tar-Repubblika biex jafdah biex jifforma gvern u mbagħad jirriżenja b’dinjità.
Sadanittant, il-Ministru tal-Affarijiet Barranin Péter Szijjártó ma deherx fuq il-palk waqt il-festa tar-riżultati ta’ Fidesz-KDNP, fejn Viktor Orbán ammetta t-telfa u feraħ lil Péter Magyar. Dan huwa sinifikanti peress li Orbán kien qal fil-bidu tal-kampanja li Szijjártó kien wieħed mit-tliet mexxejja ewlenin tal-kampanja.
Kważi l-mexxejja kollha ta’ Fidesz kienu preżenti, iżda Szijjártó ma deherx u lanqas ma rreaġixxa pubblikament għar-riżultat.
Il-Prim Ministru li se jitlaq qal li r-riżultat kien “ta’ uġigħ iżda ċar” u li diġà feraħ lill-partit rebbieħ. Huwa żied li, minkejja t-telfa, il-partit tiegħu se jkompli jaqdi lill-pajjiż mill-oppożizzjoni u jaħdem biex isaħħaħ il-komunitajiet tiegħu.

Dan l-artiklu deher f’Il-Mument tal-Ħadd 19 ta’ April, 2026.